Styudentning t-taqsimoti
Styudentning t-taqsimoti normal taqsimotga o‘xshaydi va statistik xulosa chiqarishda noaniqlikni hisobga olish uchun ishlatiladi.
Styudentning t-taqsimoti
T-taqsimot bosh to‘plam o‘rtachasini (o‘rtacha qiymatini) baholash va u haqidagi gipotezani tekshirish uchun ishlatiladi.
T-taqsimot o‘rtacha qiymatni baholashdagi qo‘shimcha noaniqlikka moslashtirilgan.
Agar tanlanma kichik bo‘lsa, t-taqsimot kengroq bo‘ladi. Agar tanlanma katta bo‘lsa, t-taqsimot torroq bo‘ladi.
Tanlanma hajmi qanchalik katta bo‘lsa, t-taqsimot standart normal taqsimotga shunchalik yaqinlashadi.
Quyida bir nechta turli t-taqsimotlar grafigi keltirilgan.
E’tibor bering: ba’zi egri chiziqlarning dumlari kattaroq.
Bunga kichikroq tanlanma hajmidan kelib chiqadigan noaniqlik sabab bo‘ladi.
Yashil egri chiziq eng kichik tanlanma hajmiga ega.
T-taqsimot uchun bu "erkinlik darajalari" (df) orqali ifodalanadi; u tanlanma hajmidan (n) 1 ni ayirish yo‘li bilan hisoblanadi.
Masalan, tanlanma hajmi 30 bo‘lsa, t-taqsimot uchun erkinlik darajalari 29 ga teng bo‘ladi.
T-taqsimot baholash va gipotezani tekshirish uchun kritik t-qiymatlarni va p-qiymatlarni (ehtimolliklarni) topishda ishlatiladi.
Eslatma: T-taqsimotning kritik t-qiymatlari va p-qiymatlarini topish standart normal taqsimotning z-qiymatlari va p-qiymatlarini topishga o‘xshaydi. Faqat erkinlik darajalarini to‘g‘ri olishga e’tibor bering.
T-qiymatning P-qiymatini topish
T-qiymatning p-qiymatlarini t-jadval yordamida yoki dasturlash orqali topishingiz mumkin.
Misol
Python’da 29 erkinlik darajasida t-qiymat 2.1 dan kichik bo‘lish ehtimolligini topish uchun Scipy Stats kutubxonasining t.cdf() funksiyasidan foydalaning:
import scipy.stats as stats
print(stats.t.cdf(2.1, 29))
O‘zingiz sinab ko‘ring »
Misol
R’da 29 erkinlik darajasida t-qiymat 2.1 dan kichik bo‘lish ehtimolligini topish uchun o‘rnatilgan pt() funksiyasidan foydalaning:
pt(2.1, 29)
O‘zingiz sinab ko‘ring »
P-qiymatning T-qiymatini topish
P-qiymatning t-qiymatlarini t-jadval yordamida yoki dasturlash orqali topishingiz mumkin.
Misol
Python’da 29 erkinlik darajasida yuqori 25 foizni quyi 75 foizdan ajratib turadigan t-qiymatni topish uchun Scipy Stats kutubxonasining t.ppf() funksiyasidan foydalaning:
import scipy.stats as stats
print(stats.t.ppf(0.75, 29))
O‘zingiz sinab ko‘ring »
Misol
R’da 29 erkinlik darajasida (df) yuqori 25 foizni quyi 75 foizdan ajratib turadigan t-qiymatni topish uchun o‘rnatilgan qt() funksiyasidan foydalaning:
qt(0.75, 29)
O‘zingiz sinab ko‘ring »
W3Schools Pathfinder
Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!