Bashorat va tushuntirish
Statistik usullarning ba’zi turlari nima sodir bo‘lishini bashorat qilishga qaratilgan.
Boshqa turdagi statistik usullar narsalar o‘zaro qanday bog‘langanini tushuntirishga qaratilgan.
Bashorat
Ba’zi statistik usullar narsalar qanday bog‘langanini tushuntirishga qaratilmagan. Ular uchun faqat bashoratning aniqligi muhim.
Ko‘plab statistik usullar narsalar qanday bog‘langani haqida tasavvur bermasa ham, bashorat qilishda muvaffaqiyatli bo‘ladi.
Mashinali o‘qitishning ba’zi turlari og‘ir ishni kompyuterlarga topshiradi, lekin ular qanday bashorat qilishini tushunish qiyin. Ular qanday ishlashi unchalik aniq bo‘lmagani sababli, sharoitlar o‘zgarsa, bu yondashuvlar xatolarga ham moyil bo‘lishi mumkin.
Eslatma: Kelajakdagi hodisalar haqidagi bashoratlar prognozlar (forecasts) deb ataladi. Barcha bashoratlar ham kelajak haqida bo‘lavermaydi.
Ba’zi bashoratlar kelajakka tegishli bo‘lmasa ham, noma’lum bo‘lgan boshqa biror narsa haqida bo‘lishi mumkin.
Tushuntirish
Narsalar qanday bog‘langanini tushuntirish uchun ko‘pincha boshqa statistik usullar qo‘llaniladi. Bu statistik usullar yaxshi bashorat bermasligi mumkin.
Bu statistik usullar ko‘pincha umumiy vaziyatning faqat kichik qismlarini tushuntiradi. Ammo agar siz faqat bir nechta narsa qanday bog‘langanini bilmoqchi bo‘lsangiz, qolgan qismi ahamiyatsiz bo‘lishi mumkin.
Agar bu usullar barcha tegishli narsalar qanday bog‘langanini aniq tushuntirsa, ular bashorat qilishda ham yaxshi natija beradi. Biroq har bir tafsilotni tushuntirib berish ko‘pincha qiyin.
Ba’zan bizni aynan bir narsa boshqasiga sabab bo‘ladimi-yo‘qmi, shuni aniqlash qiziqtiradi. Bu sababiy xulosa chiqarish (causal inference) deb ataladi.
Murakkab vaziyatlarni ko‘rib chiqayotganimizda ko‘plab narsalar o‘zaro bog‘langan bo‘ladi. Nima nimaga sabab bo‘layotganini aniqlash uchun bu narsalar o‘rtasidagi har bir bog‘lanishni ajratib olishimiz kerak.
Eslatma: Sababiyat haqida xulosa chiqarishda ehtiyot bo‘lish kerak.
W3Schools Pathfinder
Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!