Baholash
Nuqtaviy baholar — bosh to‘plam parametri uchun eng ehtimolli qiymat.
Ishonch oraliqlari bosh to‘plamning baholangan parametridagi noaniqlikni ifodalaydi.
Nuqtaviy baho
Nuqtaviy baho tanlanmadan hisoblanadi.
Nuqtaviy baho ma’lumot turiga bog‘liq:
- Kategorial ma’lumotlar: uchrashlar sonining tanlanma hajmiga bo‘linmasi.
- Sonli ma’lumotlar: tanlanmaning o‘rtacha arifmetigi (o‘rtacha qiymati).
Misol tariqasida:
The point estimate for the average height of people in Denmark is 180 cm.
Baholar doimo noaniq bo‘ladi. Bu noaniqlikni ishonch oralig‘i bilan ifodalash mumkin.
Ishonch oraliqlari
Ishonch oralig‘i quyi chegara va yuqori chegara bilan aniqlanadi.
Bu bizga haqiqiy parametr ehtimol ichida joylashgan qiymatlar oralig‘ini beradi.
Masalan:
The average height of people in Denmark is between 170 cm and 190 cm.
Bu yerda 170 sm — quyi chegara, 190 sm esa yuqori chegara.
Ishonch oralig‘ining quyi va yuqori chegaralari ishonch darajasiga asoslanadi.
Ishonch darajasi
Ishonch darajalari foizlar yoki o‘nli kasrlar ko‘rinishida ifodalanishi mumkin; eng ko‘p ishlatiladiganlari:
- 90% (0.90)
- 95% (0.95)
- 99% (0.99)
Ishonch darajasi qanchalik yuqori bo‘lsa, oraliq shunchalik keng bo‘ladi.
Masalan, Daniyadagi odamlarning o‘rtacha bo‘yi uchun ishonch oraliqlari quyidagicha bo‘lishi mumkin:
90% confidence level: between 175 cm and 185 cm.
95% confidence level: between 170 cm and 190 cm.
99% confidence level: between 160 cm and 200 cm.
Xatolik chegarasi qanchalik katta ekanini aniqlash uchun bu ishonch darajasidan ehtimollik taqsimoti bilan birgalikda foydalanamiz.
Xatolik chegarasi
Xatolik chegarasi — nuqtaviy baho bilan quyi va yuqori chegaralar orasidagi masofa.
Xatolik chegarasi ishonch darajasiga va tanlanmadan olgan ma’lumotlarimizga asoslanadi.
Masalan, agar Daniyadagi odamlarning o‘rtacha bo‘yi uchun nuqtaviy baho 180 sm bo‘lsa:
5 cm margin of error: between 175 cm and 185 cm.
10 cm margin of error: between 170 cm and 190 cm.
20 cm margin of error: between 160 cm and 200 cm.
Ishonch oralig‘ini hisoblash bosqichlari
Ishonch oralig‘ini hisoblash uchun quyidagi bosqichlardan foydalaniladi:
- Shartlarni tekshirish
- Nuqtaviy bahoni topish
- Ishonch darajasini tanlash
- Xatolik chegarasini hisoblash
- Ishonch oralig‘ini hisoblash
Shartlardan biri — tanlanma bosh to‘plamdan tasodifiy tanlangan bo‘lishi kerak.
Boshqa shartlar qaysi turdagi parametr uchun ishonch oralig‘ini hisoblayotganingizga bog‘liq.
Ko‘p baholanadigan parametrlar:
- Ulushlar (sifat ma’lumotlari uchun)
- O‘rtacha qiymatlar (sonli ma’lumotlar uchun)
Keyingi sahifalarda ikkala tur uchun ham bosqichlarni o‘rganasiz.
W3Schools Pathfinder
Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!