Statistika bilan tanishuv
Statistika ma’lumotlardan bilim olish usullarini beradi.
Statistika nima uchun ishlatiladi?
Statistika fan va biznesning barcha sohalarida qo‘llaniladi.
Statistika bizga aniqroq bilim beradi, bu esa yaxshiroq qarorlar qabul qilishga yordam beradi.
Statistika kelajakda nima sodir bo‘lishi haqida bashorat qilishga e’tibor qaratishi mumkin. Shuningdek, u turli narsalar o‘zaro qanday bog‘langanini tushuntirishga ham e’tibor qaratishi mumkin.
Eslatma: Yaxshi statistik tushuntirishlar bashorat qilish uchun ham foydalidir.
Statistik usullarning odatiy bosqichlari
Odatiy bosqichlar:- Ma’lumot yig‘ish
- Ma’lumotlarni tavsiflash va vizuallashtirish
- Xulosa chiqarish
Ko‘proq bilim olmoqchi bo‘lgan har qanday savolimiz uchun uchala bosqichni ham yodda tutish muhim.
Qanday turdagi ma’lumotlar mavjudligini bilish statistik usullar yordamida qanday savollarga javob bera olishingizni ko‘rsatib beradi.
Qaysi savollarga javob topmoqchi ekaningizni bilish sizga qanday ma’lumotlar kerakligini aniqlashga yordam beradi. Ma’lumotlar juda ko‘p bo‘lishi mumkin, shuning uchun nimaga e’tibor qaratishni bilish muhim.
Statistika qanday qo‘llaniladi?
Statistika narsalarni aniq tarzda tushuntirish uchun ishlatilishi mumkin. Undan siz ko‘proq bilmoqchi bo‘lgan guruhni tushunish va u haqida xulosa chiqarish uchun foydalanishingiz mumkin. Bu guruh bosh to‘plam (population) deb ataladi.
Bosh to‘plam juda xilma-xil guruhlar bo‘lishi mumkin. Masalan:
- Mamlakatdagi barcha odamlar
- Sohadagi barcha korxonalar
- Kompaniyaning barcha mijozlari
- 45 yoshdan katta, futbol o‘ynaydigan barcha odamlar
va hokazo — bu faqat nimani bilmoqchi ekaningizga bog‘liq.
Bosh to‘plam haqida ma’lumot yig‘ish sizga tanlanma (sample) beradi. Bu butun bosh to‘plamning bir qismidir. So‘ngra shu tanlanmaga statistik usullar qo‘llaniladi.
Tanlanmaga qo‘llangan statistik usullar natijalari bosh to‘plam haqida xulosa chiqarish uchun ishlatiladi.
Eslatma: "Statistika" (statistic) so‘zi muayyan bir ma’lumotni ham anglatishi mumkin, masalan, biror narsaning o‘rtacha qiymatini.
Statistikadagi muhim tushunchalar
- Bashoratlar va tushuntirishlar
- Bosh to‘plamlar va tanlanmalar
- Parametrlar va tanlanma statistikalari
- Tanlanma olish usullari
- Ma’lumot turlari
- O‘lchov darajasi
- Tavsifiy statistika
- Tasodifiy miqdorlar
- Bir o‘zgaruvchili va ko‘p o‘zgaruvchili statistika
- Ehtimollikni hisoblash
- Ehtimollik taqsimotlari
- Statistik xulosa chiqarish
- Parametrlarni baholash
- Gipotezani tekshirish
- Korrelyatsiya
- Regressiya tahlili
- Sababiy xulosa chiqarish
Ushbu darslikda bu mavzularni bosqichma-bosqich ko‘rib chiqamiz.
Statistika va dasturlash
Statistik tahlil odatda kompyuterlar yordamida bajariladi. Kichik hajmdagi ma’lumotlarni kompyutersiz ham yaxshi tahlil qilish mumkin.
Ilgari barcha ma’lumotlar tahlili qo‘lda bajarilgan. Bu ko‘p vaqt talab qilgan va xatolarga moyil bo‘lgan.
Hozirgi kunda ma’lumotlarni tahlil qilish uchun odatda dasturlash va dasturiy ta’minotdan foydalaniladi.
Ushbu kursda Python va R dasturlash tillarida statistik hisob-kitoblarni bajaradigan kod misollarini ko‘rsatamiz.
W3Schools Pathfinder
Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!