Quti diagrammalari (box plot)

---

Quti diagrammasi (box plot) — miqdoriy ma’lumotlarning asosiy xususiyatlarini ko‘rsatish uchun ishlatiladigan grafik.

---

Quti diagrammalari

Quti diagrammasi miqdoriy (sonli) ma’lumotlarning ko‘plab muhim xususiyatlarini ko‘rsatishning yaxshi usuli.

U ma’lumotlarning medianasini ko‘rsatadi. Bu ma’lumotlarning o‘rtadagi qiymati bo‘lib, o‘rtacha qiymatning bir turidir.

U, shuningdek, ma’lumotlarning qamrovi va kvartillarini ham ko‘rsatadi. Bu ma’lumotlar qanchalik tarqoq ekani haqida tasavvur beradi.

Quyida 2020-yilgacha bo‘lgan barcha Nobel mukofoti sovrindorlarining yoshi bo‘yicha quti diagrammasi keltirilgan:

Mediana — "quti"ning o‘rtasidan o‘tgan qizil chiziq. Ko‘rib turganimizdek, u quyidagi son o‘qida 60 sonidan sal yuqorida joylashgan. Demak, yoshning o‘rtadagi qiymati 60 yosh.

Qutining chap tomoni — 1-kvartil. Bu ma’lumotlarning birinchi choragini, ya’ni 25 foizini qolgan qismidan ajratib turadigan qiymat. Bu yerda u 51 yosh.

Qutining o‘ng tomoni — 3-kvartil. Bu ma’lumotlarning dastlabki uch choragini, ya’ni 75 foizini qolgan qismidan ajratib turadigan qiymat. Bu yerda u 69 yosh.

Qutining tomonlari orasidagi masofa kvartillararo qamrov (IQR) deb ataladi. U qiymatlarning "o‘rta yarmi" qayerda ekanini ko‘rsatadi. Bu yerda sovrindorlarning yarmi 51 yoshdan 69 yoshgacha bo‘lgan.

Qutidan chap va o‘ng tomonga chiqqan chiziqlarning uchlari ma’lumotlardagi minimal va maksimal qiymatlardir. Ular orasidagi masofa qamrov (range) deb ataladi.

Eng yosh sovrindor 17 yoshda, eng keksasi esa 97 yoshda bo‘lgan. Demak, sovrindorlar yoshining qamrovi 80 yil.

---

---