Tillar tarixi

Til nima?

Odamsimon maymunlar va kitlar bir-biri bilan muloqot qiladi.

Qushlar va asalarilar bir-biri bilan muloqot qiladi.

Ammo faqat insonlargina haqiqiy tilni rivojlantirgan.

Boshqa hech bir tur (fe’l va otlardan iborat) so‘zlar majmuasidan tuzilgan gaplar yordamida fikrlarini ifoda eta olmaydi.

Bu ko‘nikma hayratlanarli. Undan ham hayratlanarlisi shundaki, hatto bolalar ham bu ko‘nikmani egallaydi.

Og‘zaki tillar

Og‘zaki til qanchalik qadimiy ekanini aniq bilmaymiz. Dalillar yetishmasligi sababli bu mavzuni o‘rganish qiyin.

Uning qanday boshlanganini bilmaymiz. Ammo bizda bir ishora bor.

Afrikaning yirik odamsimon maymunlari — shimpanzelar (Pan) va gorillalar — bizning eng yaqin tirik qarindoshlarimiz. Nega ular inglizchada "Apes" deb ataladi? Chunki ular taqlid qiladi ("to ape" — taqlid qilmoq). Odamsimon maymunlar o‘z xabarini yetkazish uchun imo-ishoralardan foydalanadi.

Tillar evolyutsiyasi uzoq jarayon bo‘lgan deb taxmin qilinadi. Ajdodlarimiz bundan million yil avval gapira boshlagan bo‘lishi mumkin, lekin kamroq so‘zlar, ko‘proq imo-ishoralar bilan va grammatikasiz.

Kognitiv rivojlanish

Hauser, Chomsky va Fitch (2002) fikricha, til rivojlanishining oltita jihati bor:

• Ong nazariyasi
• Ovozli signallarni tushunish
• Taqlidni tushunish
• Sonlarni tushunish
• Maqsadli muloqotni tushunish
• Nolingvistik tasvirlarni tushunish

Inson tillari

Inson tillari gaplarga birlashtiriladigan cheklangan so‘zlar to‘plamidan iborat:

Kompyuter tillari

Kompyuterlar kompyuter operatorlariga (ko‘rsatmalariga) birlashtiriladigan cheklangan so‘zlar to‘plami yordamida dasturlanadi:

Yozma tillar

Misr va shumer tillari ma’lum bo‘lgan eng qadimgi yozma tillardir.

(Bugungi kunda qo‘llanilayotgan eng qadimgi yozma til — xitoy tili)