Klasterlash
- Klasterlar — o‘xshash ma’lumotlar to‘plamlari
- Klasterlash — nazoratsiz o‘rganishning bir turi
- Korrelyatsiya koeffitsiyenti bog‘liqlik kuchini tavsiflaydi.
Klasterlar
Klasterlar — o‘xshashlik asosida jamlangan ma’lumotlar to‘plamlari.
Grafikda bir joyga to‘plangan ma’lumot nuqtalarini ko‘pincha klasterlarga ajratib klassifikatsiya qilish mumkin.
Quyidagi grafikda 3 ta turli klasterni ajratib ko‘rsatishimiz mumkin:
Klasterlarni aniqlash
Klasterlar juda ko‘p qimmatli ma’lumotni o‘z ichiga olishi mumkin, lekin klasterlar turli shakllarda bo‘ladi. Xo‘sh, ularni qanday aniqlash mumkin?
Ikki asosiy usul mavjud:
- Vizualizatsiyadan foydalanish
- Klasterlash algoritmidan foydalanish
Klasterlash
Klasterlash — nazoratsiz o‘rganishning bir turi.
Klasterlash quyidagilarga harakat qiladi:
- O‘xshash ma’lumotlarni guruhlarga jamlash
- O‘xshash bo‘lmagan ma’lumotlarni boshqa guruhlarga jamlash
Klasterlash usullari
- Zichlik usuli
- Ierarxik usul
- Bo‘laklash usuli
- To‘rga asoslangan usul
Zichlik usuli zich hududlardagi nuqtalarni zichligi pastroq hududdagi nuqtalarga qaraganda ko‘proq o‘xshashlik va farqlarga ega deb hisoblaydi. Zichlik usuli yuqori aniqlikka ega. U klasterlarni birlashtira olish qobiliyatiga ham ega.
Ikkita keng tarqalgan algoritm — DBSCAN va OPTICS.
Ierarxik usul klasterlarni daraxtsimon tuzilmada shakllantiradi. Yangi klasterlar avval hosil qilingan klasterlar asosida tuziladi.
Ikkita keng tarqalgan algoritm — CURE va BIRCH.
To‘rga asoslangan usul ma’lumotlarni to‘rsimon tuzilmani tashkil etuvchi chekli sondagi kataklarga joylashtiradi.
Ikkita keng tarqalgan algoritm — CLIQUE va STING
Bo‘laklash usuli obyektlarni k ta klasterga bo‘ladi va har bir bo‘lak bitta klasterni tashkil etadi.
Keng tarqalgan algoritmlardan biri — CLARANS.
Korrelyatsiya koeffitsiyenti
Korrelyatsiya koeffitsiyenti (r) nuqtali diagrammadagi x/y o‘zgaruvchilar orasidagi chiziqli bog‘liqlikning kuchi va yo‘nalishini tavsiflaydi.
r qiymati har doim -1 va +1 oralig‘ida bo‘ladi:
| -1.00 | To‘liq pasayuvchi | Manfiy chiziqli bog‘liqlik. |
| -0.70 | Kuchli pasayuvchi | Manfiy chiziqli bog‘liqlik. |
| -0.50 | O‘rtacha pasayuvchi | Manfiy chiziqli bog‘liqlik. |
| -0.30 | Kuchsiz pasayuvchi | Manfiy chiziqli bog‘liqlik. |
| 0 | Chiziqli bog‘liqlik yo‘q. | |
| +0.30 | Kuchsiz o‘suvchi | Musbat chiziqli bog‘liqlik. |
| +0.50 | O‘rtacha o‘suvchi | Musbat chiziqli bog‘liqlik. |
| +0.70 | Kuchli o‘suvchi | Musbat chiziqli bog‘liqlik. |
| +1.00 | To‘liq o‘suvchi | Musbat chiziqli bog‘liqlik. |
To‘liq o‘suvchi +1.00:
To‘liq pasayuvchi -1.00:
Kuchli o‘suvchi +0.61:
Bog‘liqlik yo‘q:
W3Schools Pathfinder
Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!