XSL tillari
XSLT — XML hujjatlarni o‘zgartirish (transformatsiya qilish) tili.
XPath — XML hujjatlar bo‘ylab harakatlanish tili.
XQuery — XML hujjatlardan so‘rov qilish tili.
Hammasi XSL’dan boshlangan
XSL — EXtensible Stylesheet Language (kengaytiriladigan uslublar jadvali tili) degan ma’noni anglatadi.
World Wide Web Consortium (W3C) XSL’ni ishlab chiqishni boshladi, chunki XML’ga asoslangan uslublar jadvali tiliga ehtiyoj bor edi.
CSS = HTML uchun uslublar jadvallari
HTML oldindan belgilangan teglardan foydalanadi. Har bir tegning ma’nosi va uni qanday ko‘rsatish kerakligi aniq ma’lum.
CSS HTML elementlariga uslub qo‘shish uchun ishlatiladi.
XSL = XML uchun uslublar jadvallari
XML oldindan belgilangan teglardan foydalanmaydi, shuning uchun har bir tegning ma’nosi aniq ma’lum emas.
<table> elementi HTML jadvalini, mebelni (stolni) yoki boshqa narsani bildirishi mumkin — brauzerlar esa uni qanday ko‘rsatishni bilmaydi!
Shunday qilib, XSL XML elementlari qanday ko‘rsatilishi kerakligini tavsiflaydi.
XSL — uslublar jadvali tilidan ham ko‘proq
XSL to‘rt qismdan iborat:
- XSLT — XML hujjatlarni o‘zgartirish tili
- XPath — XML hujjatlar bo‘ylab harakatlanish tili
- XSL-FO — XML hujjatlarni formatlash tili (2013-yilda to‘xtatilgan)
- XQuery — XML hujjatlardan so‘rov qilish tili
W3C CSS3 Paged Media Module orqali hujjatlarni formatlash uchun yangi standartni taqdim etdi. Shu sababli 2013-yildan beri CSS3 XSL-FO o‘rnini bosuvchi sifatida taklif qilinadi.
XSLT nima?
- XSLT — XSL Transformations (XSL transformatsiyalari) degan ma’noni anglatadi
- XSLT — XSL’ning eng muhim qismi
- XSLT XML hujjatni boshqa XML hujjatga aylantiradi
- XSLT XML hujjatlar bo‘ylab harakatlanish uchun XPath’dan foydalanadi
- XSLT — W3C tavsiyasi
XSLT = XSL transformatsiyalari
XSLT — XSL’ning eng muhim qismi.
XSLT XML hujjatni boshqa XML hujjatga yoki brauzer taniydigan boshqa turdagi hujjatga, masalan, HTML va XHTML’ga aylantirish uchun ishlatiladi. Odatda XSLT buni har bir XML elementini (X)HTML elementiga aylantirish orqali bajaradi.
XSLT yordamida chiqish fayliga elementlar va atributlarni qo‘shishingiz yoki undan olib tashlashingiz mumkin. Shuningdek, elementlarni qayta joylashtirish va saralash, tekshiruvlar o‘tkazish, qaysi elementlarni yashirish va qaysilarini ko‘rsatish haqida qaror qabul qilish va yana ko‘p narsalarni bajarish mumkin.
Transformatsiya jarayonini tavsiflashning keng tarqalgan usuli — XSLT XML manba daraxtini (source-tree) XML natija daraxtiga (result-tree) aylantiradi, deb aytish.
XSLT XPath’dan foydalanadi
XSLT XML hujjatdan ma’lumot topish uchun XPath’dan foydalanadi. XPath XML hujjatlardagi elementlar va atributlar bo‘ylab harakatlanish uchun ishlatiladi.
Agar avval XPath’ni o‘rganmoqchi bo‘lsangiz, XPath darsligimizni o‘qing.
U qanday ishlaydi?
Transformatsiya jarayonida XSLT manba hujjatning bir yoki bir nechta oldindan belgilangan shablonlarga mos kelishi kerak bo‘lgan qismlarini aniqlash uchun XPath’dan foydalanadi. Moslik topilganda XSLT manba hujjatning mos kelgan qismini natija hujjatga aylantiradi.
XSLT’ning brauzerlarda qo‘llab-quvvatlanishi
Barcha asosiy brauzerlar XSLT va XPath’ni qo‘llab-quvvatlaydi.
XSLT — W3C tavsiyasi
XSLT 1999-yil 16-noyabrda W3C tavsiyasiga aylangan.
W3Schools Pathfinder
Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!