Sertifikat olingYANGIW3Schools ilovasiiOS va AndroidSarguzashtni boshlang

XML RSS

RSS yordamida bir veb-saytdan dunyo bo‘ylab minglab boshqa veb-saytlarga eng so‘nggi veb-kontentni tarqatish mumkin.

RSS yangiliklar va yangilanishlarni tez ko‘rib chiqish imkonini beradi.

RSS hujjati misoli

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?> <rss version="2.0"> <channel>   <title>W3Schools Home Page</title>   <link>https://www.w3schools.com</link>   <description>Free web building tutorials</description>   <item>     <title>RSS Tutorial</title>     <link>https://www.w3schools.com/xml/xml_rss.asp</link>     <description>New RSS tutorial on W3Schools</description>   </item>   <item>     <title>XML Tutorial</title>     <link>https://www.w3schools.com/xml</link>     <description>New XML tutorial on W3Schools</description>   </item> </channel> </rss>
ULASHISH

RSS nima?

  • RSS — Really Simple Syndication (juda oddiy sindikatsiya) so‘zlarining qisqartmasi
  • RSS sayt kontentingizni sindikatsiya qilish (tarqatish) imkonini beradi
  • RSS sarlavhalar va kontentni ulashish hamda ko‘rishning oson usulini belgilaydi
  • RSS fayllari avtomatik ravishda yangilanishi mumkin
  • RSS turli saytlar uchun shaxsiylashtirilgan ko‘rinishlarga imkon beradi
  • RSS XML’da yoziladi

Nima uchun RSS’dan foydalanish kerak?

RSS tanlangan ma’lumotlarni ko‘rsatish uchun yaratilgan.

RSS bo‘lmasa, foydalanuvchilar yangilanishlarni bilish uchun saytingizni har kuni tekshirishlariga to‘g‘ri keladi. Ko‘pchilik foydalanuvchilar uchun bu juda ko‘p vaqt talab qilishi mumkin. RSS lentasi (RSS ko‘pincha News feed yoki RSS feed deb ataladi) yordamida esa ular RSS agregatori (RSS lentalarini yig‘ib, saralab beradigan sayt yoki dastur) orqali saytingizni tezroq tekshira oladi.

RSS ma’lumotlari kichik hajmli va tez yuklanadigan bo‘lgani uchun ulardan mobil telefonlar yoki PDA’lar kabi qurilmalarda osongina foydalanish mumkin.

O‘xshash ma’lumotlarga ega veb-halqalar (web-rings) o‘z veb-saytlarini yanada yaxshi va foydali qilish uchun ma’lumotlarni osongina almasha oladi.

RSS’dan kimlar foydalanishi kerak?

Veb-saytlarini kamdan-kam yangilaydigan veb-masterlarga RSS kerak emas!

RSS tez-tez yangilanadigan veb-saytlar uchun foydali, masalan:

  • Yangiliklar saytlari - yangiliklarni sarlavhasi, sanasi va tavsifi bilan ro‘yxat ko‘rinishida beradi
  • Kompaniyalar - yangiliklar va yangi mahsulotlar ro‘yxatini beradi
  • Taqvimlar - bo‘lajak tadbirlar va muhim kunlar ro‘yxatini beradi
  • Sayt o‘zgarishlari - o‘zgargan yoki yangi sahifalar ro‘yxatini beradi

RSS’ning afzalliklari

RSS’dan foydalanishning ba’zi afzalliklari:

Yangiliklaringizni tanlang
RSS yordamida o‘zingiz xohlagan, sizni qiziqtiradigan va ishingizga aloqador yangiliklarni ko‘rishni tanlashingiz mumkin.

Keraksiz ma’lumotlardan xalos bo‘ling
RSS yordamida (nihoyat) kerakli ma’lumotlarni keraksiz ma’lumotlardan (spamdan) ajrata olasiz!

Saytingizga tashriflarni ko‘paytiring
RSS yordamida o‘z yangiliklar kanalingizni yaratib, uni Internetda nashr qilishingiz mumkin!

RSS tarixi

  • 1997 - UserLand kompaniyasidan Dave Winer scriptingNews’ni ishlab chiqadi. RSS dunyoga keldi
  • 1999 - Netscape RSS 0.90’ni ishlab chiqadi (u scriptingNews’ni qo‘llab-quvvatlagan)
  • 1999 - Dave Winer scriptingNews 2.0b1’ni ishlab chiqadi (unga RSS 0.90 imkoniyatlari kiritilgan)
  • 1999 - Netscape RSS 0.91’ni ishlab chiqadi (unga scriptingNews 2.0b1’ning aksariyat imkoniyatlari kiritilgan)
  • 1999 - UserLand scriptingNews’dan voz kechib, faqat RSS 0.91’dan foydalanadi
  • 1999 - Netscape RSS’ni rivojlantirishni to‘xtatadi
  • 2000 - UserLand rasmiy RSS 0.91 spetsifikatsiyasini e’lon qiladi
  • 2000 - O’Reilly RSS 1.0’ni ishlab chiqadi. Bu format RDF va nomlar fazolaridan foydalanadi.
  • 2000 - UserLand’dagi Dave Winer RSS 0.92’ni ishlab chiqadi
  • 2002 - Dave Winer UserLand’dan ketganidan so‘ng RSS 2.0’ni ishlab chiqadi
  • 2003 - Rasmiy RSS 2.0 spetsifikatsiyasi e’lon qilinadi

RSS 1.0 — W3C RDF (Resource Description Framework) standarti asosida ishlab chiqilgan yagona versiya.

RDF’ning g‘oyasi Semantik Veb yaratishga yordam berish edi. Oddiy foydalanuvchilar uchun bu unchalik ahamiyatli emas, biroq veb-standartlardan foydalanilganda odamlar va ilovalar uchun ma’lumot almashish osonroq bo‘ladi.

Qaysi RSS versiyasidan foydalanishim kerak?

RSS 0.91 va RSS 2.0’ni tushunish RSS 1.0’ga qaraganda osonroq. Darsligimiz RSS 2.0’ga asoslangan.

RSS 2.0 sintaksis qoidalari juda oddiy va juda qat’iy.

RSS veb-standartmi?

RSS uchun rasmiy standart yo‘q.

  • Barcha RSS lentalarining taxminan 50 foizi RSS 0.91’dan foydalanadi
  • Taxminan 25 foizi RSS 1.0’dan foydalanadi
  • Qolgan 25 foizi RSS 0.9x versiyalari va RSS 2.0 o‘rtasida taqsimlangan

RSS qanday ishlaydi

RSS veb-saytlar o‘rtasida kontent almashish uchun ishlatiladi.

RSS yordamida siz o‘z kontentingizni agregatorlar deb ataladigan kompaniyalarda ro‘yxatdan o‘tkazasiz.

Demak, bu tizimning bir qismi bo‘lish uchun: avval RSS hujjatini yarating va uni .xml kengaytmasi bilan saqlang. So‘ng faylni veb-saytingizga yuklang. Keyin RSS agregatorida ro‘yxatdan o‘ting. Agregator har kuni ro‘yxatdan o‘tgan veb-saytlarda RSS hujjatlarini qidiradi, havolani tekshiradi va mijozlar o‘zlarini qiziqtirgan hujjatlarga havola qila olishlari uchun lenta haqidagi ma’lumotni ko‘rsatadi.

Maslahat: Bepul RSS agregatsiya xizmatlari bilan tanishish uchun RSS nashr qilish (RSS Publishing) bobimizni o‘qing.

RSS misoli

RSS hujjatlari o‘zini-o‘zi tavsiflovchi va oddiy sintaksisdan foydalanadi.

Mana oddiy RSS hujjati:

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?> <rss version="2.0"> <channel>   <title>W3Schools Home Page</title>   <link>https://www.w3schools.com</link>   <description>Free web building tutorials</description>   <item>     <title>RSS Tutorial</title>     <link>https://www.w3schools.com/xml/xml_rss.asp</link>     <description>New RSS tutorial on W3Schools</description>   </item>   <item>     <title>XML Tutorial</title>     <link>https://www.w3schools.com/xml</link>     <description>New XML tutorial on W3Schools</description>   </item> </channel> </rss>

Hujjatdagi birinchi qator — XML e’loni — XML versiyasini va hujjatda ishlatilgan belgilar kodirovkasini belgilaydi. Bu holda hujjat XML’ning 1.0 spetsifikatsiyasiga mos keladi va UTF-8 belgilar to‘plamidan foydalanadi.

Keyingi qator — bu RSS hujjati ekanini bildiruvchi RSS e’loni (bu holda RSS 2.0 versiyasi).

Keyingi qatorda <channel> elementi joylashgan. Bu element RSS lentasini tavsiflash uchun ishlatiladi.

<channel> elementining uchta majburiy bola elementi bor:

  • <title> - kanal sarlavhasini belgilaydi (masalan, W3Schools Home Page)
  • <link> - kanalga giperhavolani belgilaydi (masalan, https://www.w3schools.com)
  • <description> - kanalni tavsiflaydi (masalan, Free web building tutorials)

Har bir <channel> elementi bitta yoki bir nechta <item> elementiga ega bo‘lishi mumkin.

Har bir <item> elementi RSS lentasidagi maqola yoki "xabar"ni (story) belgilaydi.

<item> elementining uchta majburiy bola elementi bor:

  • <title> - yozuv (item) sarlavhasini belgilaydi (masalan, RSS Tutorial)
  • <link> - yozuvga giperhavolani belgilaydi (masalan, https://www.w3schools.com/xml/xml_rss.asp)
  • <description> - yozuvni tavsiflaydi (masalan, New RSS tutorial on W3Schools)

Nihoyat, oxirgi ikki qator <channel> va <rss> elementlarini yopadi.

RSS’dagi izohlar

RSS’da izoh yozish sintaksisi HTML’dagiga o‘xshaydi:

<!-- This is an RSS comment -->

RSS XML’da yoziladi

RSS XML bo‘lgani uchun quyidagilarni yodda tuting:

  • Barcha elementlarning yopuvchi tegi bo‘lishi kerak
  • Elementlar katta-kichik harflarni farqlaydi
  • Elementlar to‘g‘ri ichma-ich joylashtirilishi kerak
  • Atribut qiymatlari har doim qo‘shtirnoq ichida bo‘lishi kerak

RSS <channel> elementi

RSS <channel> elementi RSS lentasini tavsiflaydi.

Quyidagi RSS hujjatiga qarang:

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?> <rss version="2.0"> <channel>   <title>W3Schools Home Page</title>   <link>https://www.w3schools.com</link>   <description>Free web building tutorials</description>   <item>     <title>RSS Tutorial</title>     <link>https://www.w3schools.com/xml/xml_rss.asp</link>     <description>New RSS tutorial on W3Schools</description>   </item> </channel> </rss>

Avval aytib o‘tilganidek, <channel> elementi RSS lentasini tavsiflaydi va uchta majburiy bola elementiga ega:

  • <title> - kanal sarlavhasini belgilaydi (masalan, W3Schools Home Page)
  • <link> - kanalga giperhavolani belgilaydi (masalan, https://www.w3schools.com)
  • <description> - kanalni tavsiflaydi (masalan, Free web building tutorials)

<channel> elementi odatda bitta yoki bir nechta <item> elementini o‘z ichiga oladi. Har bir <item> elementi RSS lentasidagi maqola yoki "xabar"ni (story) belgilaydi.

Bundan tashqari, <channel> elementining bir nechta ixtiyoriy bola elementlari bor. Quyida ularning eng muhimlarini tushuntiramiz.

<category> elementi

<category> bola elementi lentangiz uchun kategoriyani belgilash uchun ishlatiladi.

<category> elementi RSS agregatorlariga saytlarni kategoriya bo‘yicha guruhlash imkonini beradi.

Yuqoridagi RSS hujjati uchun kategoriya quyidagicha bo‘lishi mumkin:

<category>Web development</category>

<copyright> elementi

<copyright> bola elementi mualliflik huquqi bilan himoyalangan material haqida xabar beradi.

Yuqoridagi RSS hujjati uchun mualliflik huquqi quyidagicha bo‘lishi mumkin:

<copyright>2006 Refsnes Data as. All rights reserved.</copyright>

<image> elementi

<image> bola elementi agregatorlar lentani taqdim etganda rasm ko‘rsatilishiga imkon beradi.

<image> elementining uchta majburiy bola elementi bor:

  • <url> - rasmning URL manzilini belgilaydi
  • <title> - rasm ko‘rsatilmasa, uning o‘rnida ko‘rsatiladigan matnni belgilaydi
  • <link> - kanalni taqdim etayotgan veb-saytga giperhavolani belgilaydi

Yuqoridagi RSS hujjati uchun rasm quyidagicha bo‘lishi mumkin:

<image>   <url>https://www.w3schools.com/images/logo.gif</url>   <title>W3Schools.com</title>   <link>https://www.w3schools.com</link> </image>

<language> elementi

<language> bola elementi hujjatingiz yozilgan tilni belgilash uchun ishlatiladi.

<language> elementi RSS agregatorlariga saytlarni til bo‘yicha guruhlash imkonini beradi.

Yuqoridagi RSS hujjati uchun til quyidagicha bo‘lishi mumkin:

<language>en-us</language>

<item> elementi

Har bir <item> elementi RSS lentasidagi maqola yoki "xabar"ni (story) belgilaydi.

Quyidagi RSS hujjatiga qarang:

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?> <rss version="2.0"> <channel>   <title>W3Schools Home Page</title>   <link>https://www.w3schools.com</link>   <description>Free web building tutorials</description>   <item>     <title>RSS Tutorial</title>     <link>https://www.w3schools.com/xml/xml_rss.asp</link>     <description>New RSS tutorial on W3Schools</description>   </item> </channel> </rss>

Avval aytib o‘tilganidek, har bir <item> elementi RSS lentasidagi maqola yoki "xabar"ni (story) belgilaydi.

<item> elementining uchta majburiy bola elementi bor:

  • <title> - yozuv (item) sarlavhasini belgilaydi (masalan, RSS Tutorial)
  • <link> - yozuvga giperhavolani belgilaydi (masalan, https://www.w3schools.com/xml/xml_rss.asp)
  • <description> - yozuvni tavsiflaydi (masalan, New RSS tutorial on W3Schools)

Bundan tashqari, <item> elementining bir nechta ixtiyoriy bola elementlari bor. Quyida ularning eng muhimlarini tushuntiramiz.

<author> elementi

<author> bola elementi yozuv muallifining elektron pochta manzilini belgilash uchun ishlatiladi.

Eslatma: Spam xatlarning oldini olish uchun ba’zi dasturchilar <author> elementini qo‘shmaydi.

Yuqoridagi RSS hujjatidagi yozuv muallifi quyidagicha bo‘lishi mumkin:

<author>hege@refsnesdata.no</author>

<comments> elementi

<comments> bola elementi yozuvga shu yozuv haqidagi izohlarga havola berish imkonini beradi.

Yuqoridagi RSS hujjatidagi yozuv uchun izoh quyidagicha bo‘lishi mumkin:

<comments>https://www.w3schools.com/comments</comments>

<enclosure> elementi

<enclosure> bola elementi yozuvga media-faylni biriktirish imkonini beradi.

<enclosure> elementining uchta majburiy atributi bor:

  • url - media faylning URL manzilini belgilaydi
  • length - media fayl uzunligini (baytlarda) belgilaydi
  • type - media fayl turini belgilaydi

Yuqoridagi RSS hujjatidagi yozuvga biriktirilgan media-fayl quyidagicha bo‘lishi mumkin:

<enclosure url="https://www.w3schools.com/xml/rss.mp3" length="5000" type="audio/mpeg" />

RSS lentangizni vebga joylashtiring

Agar boshqalar RSS hujjatingizga kira olmasa, undan foyda yo‘q.

Endi RSS faylingizni vebga joylashtirish vaqti keldi. Qadamlar quyidagicha:

1. RSS faylingizga nom bering. E’tibor bering, fayl .xml kengaytmasiga ega bo‘lishi kerak.

2. RSS faylingizni tekshiring (validatsiya qiling)

3. RSS faylini veb-serveringizdagi veb-katalogingizga yuklang.

4. Kichkina to‘q sariq RSS Logo yoki XML Logo tugmasini veb-katalogingizga nusxalang.

5. Kichkina to‘q sariq "RSS" yoki "XML" tugmasini RSS’ni dunyoga taklif qiladigan sahifaga (masalan, bosh sahifangizga) joylashtiring. So‘ng tugmaga RSS fayliga olib boradigan havola qo‘shing. Kod taxminan quyidagicha bo‘ladi:
<a href="https://www.w3schools.com/xml/myfirstrss.xml">
<img src="https://www.w3schools.com/xml/pic_rss.gif" width="36" height="14">
</a>.

6. RSS lentangizni RSS lentalari kataloglariga (RSS Feed Directories) yuboring ("RSS Feed Directories" so‘zlarini Google yoki Yahoo’da qidirishingiz mumkin). Diqqat! Lentangizning URL manzili bosh sahifangiz emas, balki lentangizning o‘z URL manzili, masalan, "https://www.w3schools.com/xml/myfirstrss.xml".

7. Lentangizni yirik qidiruv tizimlarida ro‘yxatdan o‘tkazing:

8. Lentangizni yangilab turing - RSS lentangizni ro‘yxatdan o‘tkazgandan so‘ng kontentingizni tez-tez yangilab turishingiz va RSS lentangiz doimo ishlab turishini ta’minlashingiz kerak.

RSS lentamni o‘zim boshqara olamanmi?

RSS lentangiz siz xohlagandek ishlashini ta’minlashning eng yaxshi usuli — uni o‘zingiz boshqarish.

Biroq bu, ayniqsa, tez-tez yangilanadigan sahifalar uchun juda ko‘p vaqt talab qilishi mumkin.

Muqobil yo‘l — uchinchi tomonning avtomatlashtirilgan RSS xizmatidan foydalanish.

Avtomatlashtirilgan RSS

Faqat shaxsiy veb-sayti uchun RSS lentasi kerak bo‘lgan foydalanuvchilar uchun o‘rnatilgan RSS xizmatlarini taklif qiluvchi eng mashhur blog (Web Log) boshqaruv tizimlaridan ba’zilari:

RSS o‘qish dasturlari

RSS lentalarini o‘qish uchun RSS o‘qish dasturi (RSS Reader) ishlatiladi!

RSS o‘qish dasturlari ko‘plab turli qurilmalar va operatsion tizimlar uchun mavjud.

RSS o‘qish dasturlari juda ko‘p. Ba’zilari veb-xizmat sifatida ishlaydi, ba’zilari esa faqat Windows (yoki Mac, PDA yoki UNIX) bilan cheklangan:

  • QuiteRSS - ochiq kodli, kross-platformali RSS/Atom yangiliklar lentasini o‘qish dasturi
  • FeedReader - ko‘p sonli lentalarni bemalol boshqaradigan oddiy va tushunarli lenta o‘qish dasturi

Maslahat: Ko‘pchilik brauzerlarda o‘rnatilgan RSS o‘qish dasturi bor. RSS lentalarini taklif qiluvchi veb-saytga kirsangiz, manzil satrida yoki asboblar panelida RSS belgisini RSS ko‘rasiz. Turli lentalar ro‘yxatini ko‘rish uchun belgini bosing. O‘qimoqchi bo‘lgan lentani tanlang.

Menda RSS o‘qish dasturi bor. Endi nima qilaman?

O‘qimoqchi bo‘lgan RSS lentasi yonidagi kichkina RSS Logo yoki XML Logo tugmasini bosing. Brauzer oynasida paydo bo‘lgan URL manzilni nusxalab, RSS o‘qish dasturingizga joylashtiring.

RSS ma’lumotnomasi

<channel> elementi

"Element" ustunidagi havolalar har bir element haqida batafsil ma’lumotga olib boradi.

Element Tavsif
<category> Ixtiyoriy. Lenta uchun bitta yoki bir nechta kategoriyani belgilaydi
<cloud> Ixtiyoriy. Lenta yangilanganda darhol xabardor qilinadigan jarayonlarni ro‘yxatdan o‘tkazadi
<copyright> Ixtiyoriy. Mualliflik huquqi bilan himoyalangan material haqida xabar beradi
<description> Majburiy. Kanalni tavsiflaydi
<docs> Ixtiyoriy. Lentada ishlatilgan format hujjatlariga (documentation) URL manzilni belgilaydi
<generator> Ixtiyoriy. Lentani yaratishda ishlatilgan dasturni belgilaydi
<image> Ixtiyoriy. Agregatorlar lentani taqdim etganda rasm ko‘rsatilishiga imkon beradi
<language> Ixtiyoriy. Lenta yozilgan tilni belgilaydi
<lastBuildDate> Ixtiyoriy. Lenta kontentining oxirgi marta o‘zgartirilgan sanasini belgilaydi
<link> Majburiy. Kanalga giperhavolani belgilaydi
<managingEditor> Ixtiyoriy. Lenta kontenti muharririning elektron pochta manzilini belgilaydi
<pubDate> Ixtiyoriy. Lenta kontentining oxirgi marta nashr qilingan sanasini belgilaydi
<rating> Ixtiyoriy. Lentaning PICS reytingi
<skipDays> Ixtiyoriy. Agregatorlar lentani yangilamasligi kerak bo‘lgan kunlarni belgilaydi
<skipHours> Ixtiyoriy. Agregatorlar lentani yangilamasligi kerak bo‘lgan soatlarni belgilaydi
<textInput> Ixtiyoriy. Lenta bilan birga ko‘rsatilishi kerak bo‘lgan matn kiritish maydonini belgilaydi
<title> Majburiy. Kanal sarlavhasini belgilaydi
<ttl> Ixtiyoriy. Lenta manbadan yangilanishidan oldin keshda saqlanib turishi mumkin bo‘lgan daqiqalar sonini belgilaydi
<webMaster> Ixtiyoriy. Lenta veb-masterining elektron pochta manzilini belgilaydi

<item> elementi

Element Tavsif
<author> Ixtiyoriy. Yozuv muallifining elektron pochta manzilini belgilaydi
<category> Ixtiyoriy. Yozuv tegishli bo‘lgan bitta yoki bir nechta kategoriyani belgilaydi
<comments> Ixtiyoriy. Yozuvga shu yozuv haqidagi izohlarga havola berish imkonini beradi
<description> Majburiy. Yozuvni tavsiflaydi
<enclosure> Ixtiyoriy. Yozuvga media faylni biriktirish imkonini beradi
<guid> Ixtiyoriy. Yozuv uchun noyob identifikatorni belgilaydi
<link> Majburiy. Yozuvga giperhavolani belgilaydi
<pubDate> Ixtiyoriy. Yozuvning oxirgi marta nashr qilingan sanasini belgilaydi
<source> Ixtiyoriy. Yozuv uchun uchinchi tomon manbasini belgilaydi
<title> Majburiy. Yozuv sarlavhasini belgilaydi

‹ OrqagaKeyingisi

W3Schools Pathfinder

Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!

Ro'yxatdan o'tishKirish