XML xizmatlari

Veb-xizmatlar — veb-ilova komponentlari.

Veb-xizmatlarni vebda nashr etish, topish va ulardan foydalanish mumkin.

Ushbu darslik WSDL, SOAP, RDF va RSS bilan tanishtiradi.

WSDL

WSDL — Web Services Description Language (veb-xizmatlarni tavsiflash tili) degan ma’noni anglatadi
WSDL — veb-xizmatlarni tavsiflash uchun XML’ga asoslangan til.
WSDL — W3C tavsiyasi

SOAP

SOAP — Simple Object Access Protocol (obyektlarga oddiy kirish protokoli) degan ma’noni anglatadi
SOAP — veb-xizmatlarga murojaat qilish uchun XML’ga asoslangan protokol.
SOAP XML’ga asoslangan
SOAP — W3C tavsiyasi

RDF

RDF — Resource Description Framework (resurslarni tavsiflash freymvorki) degan ma’noni anglatadi
RDF — vebdagi resurslarni tavsiflash uchun freymvork
RDF XML’da yoziladi
RDF — W3C tavsiyasi

RSS

RSS — Really Simple Syndication (haqiqatan ham oddiy sindikatsiya) degan ma’noni anglatadi
RSS sayt kontentingizni sindikatsiya qilish (tarqatish) imkonini beradi
RSS sarlavhalar va kontentni ulashish hamda ko‘rishning oson usulini belgilaydi
RSS fayllari avtomatik ravishda yangilanishi mumkin
RSS turli saytlar uchun shaxsiylashtirilgan ko‘rinishlarga imkon beradi
RSS XML’da yoziladi

Oldindan nimalarni bilishingiz kerak

Veb-xizmatlarni o‘rganishdan oldin XML va XML nomlar fazolari haqida asosiy tushunchaga ega bo‘lishingiz kerak.

Agar avval shu mavzularni o‘rganmoqchi bo‘lsangiz, XML darsligimizni o‘qing.

Veb-xizmatlar

Veb-xizmatlar — ilova komponentlari
Veb-xizmatlar ochiq protokollar yordamida aloqa qiladi
Veb-xizmatlar mustaqil va o‘zini o‘zi tavsiflaydi
Veb-xizmatlarni UDDI yordamida topish mumkin
Veb-xizmatlardan boshqa ilovalar foydalanishi mumkin
HTTP va XML veb-xizmatlarning asosi hisoblanadi

O‘zaro muvofiqlik (interoperability) eng yuqori ustuvorlikka ega

Barcha asosiy platformalar veb-brauzerlar orqali vebga kira olgan paytda turli platformalar o‘zaro ishlay olmas edi. Bu platformalar birgalikda ishlashi uchun veb-ilovalar ishlab chiqildi.

Veb-ilovalar — shunchaki vebda ishlaydigan ilovalar. Ular veb-brauzer standartlari asosida quriladi va istalgan platformadagi istalgan brauzerda ishlatilishi mumkin.

Veb-xizmatlar veb-ilovalarni yangi bosqichga olib chiqadi

Veb-xizmatlar yordamida ilovangiz o‘z funksiyasi yoki xabarini butun dunyoga e’lon qila oladi.

Veb-xizmatlar ma’lumotlarni kodlash va dekodlash uchun XML’dan, ularni uzatish uchun esa SOAP’dan (ochiq protokollar yordamida) foydalanadi.

Veb-xizmatlar yordamida buxgalteriya bo‘limingizning Win 2k serveridagi hisob-kitob tizimi IT yetkazib beruvchingizning UNIX serveriga ulana oladi.

Veb-xizmatlardan ikki xil maqsadda foydalaniladi

Qayta foydalaniladigan ilova komponentlari.

Ilovalarga juda tez-tez kerak bo‘ladigan narsalar bor. Unda nega ularni qayta-qayta yaratish kerak?

Veb-xizmatlar valyuta konvertatsiyasi, ob-havo ma’lumotlari yoki hatto tarjima kabi ilova komponentlarini xizmat sifatida taklif qilishi mumkin.

Mavjud dasturiy ta’minotni bog‘lash.

Veb-xizmatlar turli ilovalarga o‘z ma’lumotlarini bog‘lash imkonini berib, o‘zaro muvofiqlik muammosini hal qilishga yordam beradi.

Veb-xizmatlar yordamida turli ilovalar va turli platformalar o‘rtasida ma’lumot almashishingiz mumkin.

Har qanday ilova veb-xizmat komponentiga ega bo‘lishi mumkin.

Veb-xizmatlarni dasturlash tilidan qat’i nazar yaratish mumkin.

Veb-xizmatga misol

Quyidagi misolda haroratni Farengeytdan Selsiyga va aksincha o‘giradigan oddiy veb-xizmat yaratish uchun ASP.NET’dan foydalanamiz:

<%@ WebService Language="VBScript" Class="TempConvert" %> Imports System Imports System.Web.Services Public Class TempConvert :Inherits WebService <WebMethod()> Public Function FahrenheitToCelsius(ByVal Fahrenheit As String) As String dim fahr fahr=trim(replace(Fahrenheit,",",".")) if fahr="" or IsNumeric(fahr)=false then return "Error" return ((((fahr) - 32) / 9) * 5) end function <WebMethod()> Public Function CelsiusToFahrenheit(ByVal Celsius As String) As String dim cel cel=trim(replace(Celsius,",",".")) if cel="" or IsNumeric(cel)=false then return "Error" return ((((cel) * 9) / 5) + 32) end function end class

Bu hujjat .asmx fayli sifatida saqlanadi. Bu XML veb-xizmatlari uchun ASP.NET fayl kengaytmasi.

Misol tushuntirilishi

Eslatma: Bu misolni ishga tushirish uchun sizga .NET server kerak bo‘ladi.

Misoldagi birinchi qator bu VBScript’da yozilgan va "TempConvert" sinf nomiga ega veb-xizmat ekanini bildiradi:

<%@ WebService Language="VBScript" Class="TempConvert" %>

Keyingi qatorlar .NET freymvorkidan "System.Web.Services" nomlar fazosini import qiladi:

Imports System Imports System.Web.Services

Keyingi qator "TempConvert" sinfi WebService sinf tipida ekanini belgilaydi:

Public Class TempConvert :Inherits WebService

Keyingi qadamlar — oddiy VB dasturlash. Bu ilovada ikkita funksiya bor: biri Farengeytdan Selsiyga, ikkinchisi Selsiydan Farengeytga o‘giradi.

Oddiy ilovadan yagona farqi — bu funksiya "WebMethod()" sifatida aniqlangan.

Ilovangizdagi funksiyalarni veb-xizmatlarga aylantirish uchun "WebMethod()" dan foydalaning:

<WebMethod()> Public Function FahrenheitToCelsius(ByVal Fahrenheit As String) As String dim fahr fahr=trim(replace(Fahrenheit,",",".")) if fahr="" or IsNumeric(fahr)=false then return "Error" return ((((fahr) - 32) / 9) * 5) end function <WebMethod()> Public Function CelsiusToFahrenheit(ByVal Celsius As String) As String dim cel cel=trim(replace(Celsius,",",".")) if cel="" or IsNumeric(cel)=false then return "Error" return ((((cel) * 9) / 5) + 32) end function

So‘ngra sinfni yakunlang:

end class

.asmx faylini .NET qo‘llab-quvvatlanadigan serverda nashr eting — shunda birinchi ishlaydigan veb-xizmatingizga ega bo‘lasiz.

Veb-xizmatni veb-saytingizga joylashtiring

Forma va HTTP POST metodidan foydalanib, veb-xizmatni saytingizga quyidagicha joylashtirishingiz mumkin:

Buni qanday qilish kerak

Mana veb-xizmatni veb-sahifaga qo‘shish uchun kod:

<form action='tempconvert.asmx/FahrenheitToCelsius' method="post" target="_blank"> <table> <tr> <td>Fahrenheit to Celsius:</td> <td> <input class="frmInput" type="text" size="30" name="Fahrenheit"> </td> </tr> <tr> <td></td> <td align="right"> <input type="submit" value="Submit" class="button"> </td> </tr> </table> </form> <form action='tempconvert.asmx/CelsiusToFahrenheit' method="post" target="_blank"> <table> <tr> <td>Celsius to Fahrenheit:</td> <td> <input class="frmInput" type="text" size="30" name="Celsius"> </td> </tr> <tr> <td></td> <td align="right"> <input type="submit" value="Submit" class="button"> </td> </tr> </table> </form>

"tempconvert.asmx" ni veb-xizmatingiz manzili bilan almashtiring, masalan:

http://www.example.com/xml/tempconvert.asmx

W3Schools Pathfinder

Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!

Ro'yxatdan o'tish Kirish