XML sintaksisi
XML sintaksis qoidalari juda oddiy va mantiqiy. Qoidalarni o‘rganish ham, qo‘llash ham oson.
XML hujjatlarida ildiz element bo‘lishi shart
XML hujjatlarida bitta ildiz (root) element bo‘lishi kerak — u boshqa barcha elementlarning otasi hisoblanadi:
<root>
<child>
<subchild>.....</subchild>
</child>
</root>Bu misolda <note> ildiz element hisoblanadi:
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<note>
<to>Tove</to>
<from>Jani</from>
<heading>Reminder</heading>
<body>Don't forget me this weekend!</body>
</note>XML prologi
Bu qator XML prologi deb ataladi:
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>XML prologi ixtiyoriy. Agar u mavjud bo‘lsa, hujjatda birinchi bo‘lib kelishi kerak.
XML hujjatlarida norvegcha øæå yoki fransuzcha êèé kabi xalqaro belgilar bo‘lishi mumkin.
Xatolarning oldini olish uchun ishlatilgan kodirovkani ko‘rsatishingiz yoki XML fayllaringizni UTF-8 kodirovkasida saqlashingiz kerak.
UTF-8 — XML hujjatlari uchun standart belgilar kodirovkasi.
Belgilar kodirovkasini bizning belgilar to‘plami darsligimizda o‘rganishingiz mumkin.
UTF-8 HTML5, CSS, JavaScript, PHP va SQL uchun ham standart kodirovka hisoblanadi.
Barcha XML elementlarida yopuvchi teg bo‘lishi shart
XML’da yopuvchi tegni tushirib qoldirish mumkin emas. Barcha elementlarda yopuvchi teg bo‘lishi shart:
<p>This is a paragraph.</p>
<br />Eslatma: XML prologida yopuvchi teg yo‘q! Bu xato emas. Prolog XML hujjatning bir qismi hisoblanmaydi.
XML teglari katta-kichik harfga sezgir
XML teglari katta-kichik harfga sezgir. <Letter> tegi <letter> tegidan farq qiladi.
Ochuvchi va yopuvchi teglar bir xil registrda yozilishi kerak:
<message>This is correct</message>"Ochuvchi va yopuvchi teglar" ko‘pincha "boshlang‘ich va yakuniy teglar" deb ham ataladi. Qaysi biri sizga qulay bo‘lsa, shundan foydalaning. Bu aynan bir xil narsa.
XML elementlari to‘g‘ri ichma-ich joylashtirilishi shart
HTML’da noto‘g‘ri ichma-ich joylashtirilgan elementlarni uchratishingiz mumkin:
<b><i>This text is bold and italic</b></i>XML’da barcha elementlar bir-birining ichiga to‘g‘ri joylashtirilgan bo‘lishi shart:
<b><i>This text is bold and italic</i></b>Yuqoridagi misolda "to‘g‘ri ichma-ich joylashtirilgan" degani shunchaki quyidagini anglatadi: <i> elementi <b> elementi ichida ochilgani uchun, u <b> elementi ichida yopilishi kerak.
XML atribut qiymatlari doimo tirnoq ichida yozilishi shart
XML elementlari ham HTML’dagi kabi nom/qiymat juftliklari ko‘rinishidagi atributlarga ega bo‘lishi mumkin.
XML’da atribut qiymatlari doimo tirnoq ichida yozilishi kerak:
<note date="12/11/2007">
<to>Tove</to>
<from>Jani</from>
</note>Entity havolalari (Entity References)
Ba’zi belgilar XML’da maxsus ma’noga ega.
Agar XML elementi ichiga "<" kabi belgini joylashtirsangiz, xato yuzaga keladi, chunki parser uni yangi elementning boshlanishi deb talqin qiladi.
Bu XML xatosini keltirib chiqaradi:
<message>salary < 1000</message>Bu xatoning oldini olish uchun "<" belgisini entity havolasi bilan almashtiring:
<message>salary < 1000</message>XML’da oldindan belgilangan 5 ta entity havolasi mavjud:
| < | < | kichik belgisi |
| > | > | katta belgisi |
| & | & | ampersand |
| ' | ' | apostrof |
| " | " | qo‘shtirnoq |
XML’da faqat < va & belgilari qat’iyan taqiqlangan, ammo > belgisini ham > bilan almashtirish yaxshi odat hisoblanadi.
XML’da izohlar
XML’da izoh yozish sintaksisi HTML’dagiga o‘xshaydi:
<!-- This is a comment -->
Izoh o‘rtasida ikkita chiziqcha bo‘lishiga ruxsat berilmaydi:
<!-- This is an invalid -- comment -->
XML’da bo‘sh joylar (white-space) saqlanadi
XML ketma-ket kelgan bir nechta bo‘sh joyni qisqartirmaydi (HTML esa bir nechta bo‘sh joyni bitta bo‘sh joyga qisqartiradi):
| XML: | Hello Tove |
| HTML: | Hello Tove |
XML yangi qatorni LF sifatida saqlaydi
Windows ilovalari yangi qatorni karetkani qaytarish va qatorni surish (CR+LF) belgilari sifatida saqlaydi.
Unix va Mac OSX LF’dan foydalanadi.
Eski Mac tizimlari CR’dan foydalanadi.
XML yangi qatorni LF sifatida saqlaydi.
To‘g‘ri tuzilgan (well formed) XML
Yuqoridagi sintaksis qoidalariga mos keladigan XML hujjatlari "to‘g‘ri tuzilgan" ("Well Formed") XML hujjatlari deb ataladi.
W3Schools Pathfinder
Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!