HTML UTF-8
Unicode — kompyuterlarda qo‘llaniladigan tirik tillarning aksariyatida yozish uchun zarur bo‘lgan barcha belgilarni belgilaydigan universal belgilar to‘plami.
Unicode boshqa barcha kodlangan kompyuter belgilar to‘plamlarini o‘z ichiga oluvchi ustto‘plam bo‘lishni maqsad qilgan (va allaqachon shunday).
Unicode standarti dunyodagi (deyarli) barcha belgilar, tinish belgilari va simvollarni qamrab oladi hamda matnni platforma va tildan qat’i nazar qayta ishlash, saqlash va uzatish imkonini beradi.
Unicode konsorsiumi
Unicode konsorsiumi Unicode standartini ishlab chiqadi. Maqsad — mavjud belgilar to‘plamlarini UTF (Unicode Transformation Format) bilan almashtirish.
Unicode standarti HTML, XML, JavaScript, elektron pochta, PHP, ma’lumotlar bazalari hamda barcha zamonaviy operatsion tizimlar va brauzerlarda qo‘llaniladi.
Unicode belgilar to‘plamlari
Unicode turli belgilar to‘plamlari orqali amalga oshirilishi mumkin. Eng ko‘p ishlatiladigan kodlashlar — UTF-8 va UTF-16:
| Belgilar to‘plami | Tavsif |
|---|---|
| UTF-8 | O‘zgaruvchan uzunlikdagi belgilar kodlashi (1 baytdan 4 baytgacha). UTF-8 ASCII bilan orqaga mos keladi va elektron pochta hamda veb-sahifalar uchun afzal ko‘riladigan kodlash hisoblanadi. |
| UTF-16 | O‘zgaruvchan uzunlikdagi belgilar kodlashi. UTF-16 Windows, IOS va Unix kabi barcha yirik operatsion tizimlarda ishlatiladi. |
UTF-8 ning dastlabki 128 ta belgisi ASCII bilan bir xil ikkilik qiymatlarga ega, shu sababli ASCII matni yaroqli UTF-8 matni hisoblanadi.
HTML standarti — Unicode UTF-8
HTML-4 dagi standart belgilar to‘plami (ISO-8859-1) hajman cheklangan va ko‘p tilli muhitlarga mos emas edi.
HTML-5 da standart belgilar kodlashi — UTF-8.
UTF-8 dan boshqa belgilar to‘plamidan foydalanadigan HTML5 sahifalari buni <meta> tegida ko‘rsatishi shart:
Misol
<meta charset="ISO-8859-1">
Unicode va UTF-8 o‘rtasidagi farq
Unicode — bu belgilar to‘plami.
Bu barcha belgilar noyob o‘nlik raqamga ega bo‘lgan ro‘yxatdir:
| A | = | 65 |
| B | = | 66 |
| C | = | 67 |
| D | = | 69 |
"hello" stringini ifodalovchi o‘nlik raqamlar: 104 101 108 108 111
UTF-8 — bu kodlash.
U Unicode raqamlari kompyuterda saqlanishi uchun ikkilik sonlarga qanday o‘girilishini belgilaydi:
UTF-8 kodlashi "hello" ni quyidagicha saqlaydi (ikkilik ko‘rinishda): 01101000 01100101 01101100 01101100 01101111
Unicode — bu belgilar to‘plami. U belgilarni raqamlarga o‘giradi.
UTF-8 — bu kodlash standarti. U raqamlarni ikkilik ko‘rinishga o‘giradi.
HTML UTF-8 belgi kodlari
Quyida HTML qo‘llab-quvvatlaydigan ba’zi UTF-8 belgi kodlari ro‘yxati keltirilgan:
| Belgi kodlari | O‘nlik | O‘n oltilik |
|---|---|---|
| C0 boshqaruv belgilari va asosiy lotin | 0-127 | 0000-007F |
| C1 boshqaruv belgilari va Latin-1 qo‘shimchasi | 128-255 | 0080-00FF |
| Kengaytirilgan lotin-A | 256-383 | 0100-017F |
| Kengaytirilgan lotin-B | 384-591 | 0180-024F |
| Lotin IPA | 592-685 | 0250-02AD |
| Joy egallovchi modifikatorlar | 688-767 | 02B0-02FF |
| Diakritik belgilar | 768-879 | 0300-036F |
| Yunon va kopt yozuvlari | 880-1023 | 0370-03FF |
| Kirill yozuvi (asosiy) | 1024-1279 | 0400-04FF |
| Kirill yozuvi qo‘shimchasi | 1280-1327 | 0500-052F |
| Umumiy tinish belgilari | 8192-8303 | 2000-206F |
| Valyuta simvollari | 8352-8399 | 20A0-20CF |
| Harfsimon simvollar | 8448-8527 | 2100-214F |
| Son shakllari | 8528-8591 | 2150-218F |
| Strelkalar | 8592-8703 | 2190-21FF |
| Matematik operatorlar | 8704-8959 | 2200-22FF |
| Ramka chiziqlari | 9472-9599 | 2500-257F |
| Blok elementlari | 9600-9631 | 2580-259F |
| Geometrik shakllar | 9632-9727 | 25A0-25FF |
| Turli belgilar | 9728-9983 | 2600-26FF |
| Dingbatlar | 9984-10175 | 2700-27BF |
| Turli matematik belgilar A | 10176-10223 | 27C0-27EF |
| Qo‘shimcha strelkalar A | 10224-10239 | 27F0-27FF |
| Brayl yozuvi | 10240-10495 | 2800-28FF |
| Qo‘shimcha strelkalar B | 10496-10623 | 2900-297F |
| Turli matematik belgilar B | 10624-10751 | 2980-29FF |
| Qo‘shimcha matematik operatorlar | 10752-11007 | 2A00-2AFF |
| Turli belgilar va strelkalar | 11008-11263 | 2B00-2BFF |
Batafsil:
UTF-8 lotin bo‘lmagan belgilar
UTF-8 arab yozuvi (o‘ngdan chapga)
UTF-8 xitoy va yapon yozuvlari
Shuningdek qarang:
W3Schools Pathfinder
Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!