Yunon yozuvi dunyodagi uzluksiz qo‘llanib kelinayotgan eng qadimgi yozuv tizimlaridan biridir.

U miloddan avvalgi 900-yillar atrofida Gretsiyada paydo bo‘lgan va o‘shandan beri qo‘llanib kelinmoqda, bu esa uni alifbolar va savodxonlik tarixining tamal toshiga aylantiradi.

Yunon yozuvi asosan undoshlardan iborat bo‘lgan finikiya alifbosidan moslab olingan. Yunon yozuviga unlilar uchun alohida harflar (Α, Ε, Ι, Ο, Υ) kiritilgan. Bu inqilobiy yangilik bo‘lib, keyingi alifbolarning aksariyatiga ta’sir ko‘rsatgan.

Miloddan avvalgi 400-yilda 24 harfli yunon alifbosi standartga aylangan (7 ta unli va 17 ta undosh):

Α (alpha), Β (beta), Γ (gamma), Δ (delta), Ε (epsilon), Ζ (zeta) ... ... Ω (omega).

Yunon harflari raqam sifatida ham ishlatilgan (Α = 1, Β = 2, Ι = 10, Ρ = 100).

Yunon yozuvi bir nechta yozuv tizimlarining ajdodidir:

Lotin yozuvi (ingliz va aksariyat Yevropa tillarida ishlatiladi).

Kirill yozuvi (rus, bolgar, serb va boshqa tillarda ishlatiladi).

Gomer, Platon, Aristotel va boshqalarning barcha mumtoz asarlari yunon yozuvida yozilgan.

Yunon alifbosi tarixdagi eng ta’sirli yozuv tizimlaridan biridir. U bir nechta yirik yozuvlarning bevosita ajdodi bo‘lib, boshqalariga ham ilhom bergan:

1. Lotin yozuvi (Rim alifbosi)

   • Kelib chiqishi: etrusk yozuvi orqali yunon alifbosining g‘arbiy variantidan olingan.

   • Bugungi kunda: ingliz, ispan, fransuz, nemis va boshqa tillarda keng qo‘llaniladigan alifbo.

2. Kirill yozuvi

   • Kelib chiqishi: IX asr, Vizantiya missionerlari Kirill va Mefodiy. Yunoncha bosh harflarga asoslangan, glagolitsadan olingan harflar qo‘shilgan.

   • Bugungi kunda: rus, bolgar, ukrain, serb (va boshqa) tillarida hamda mo‘g‘ul tili kabi ba’zi noslavyan tillarida ishlatiladi.

3. Kopt yozuvi

   • Kelib chiqishi: Misr, II asr. Yunon harflari hamda qo‘shimcha tovushlar uchun bir nechta demotik Misr belgilari.

   • Bugungi kunda: asosan kopt pravoslav/katolik ibodatlarida ishlatiladi.

4. Kuchli ta’sir

   • Arman va gruzin yozuvlari: mustaqil ravishda yaratilgan, ammo g‘oyaviy va vizual jihatdan yunon harflari ta’sirida shakllangan.

   • Ilmiy va matematik simvollar: yunon harflari (masalan, π, Σ, Ω) fan, texnologiya, muhandislik va matematika sohalarida standart hisoblanadi.

UTF-8 yunon va kopt yozuvi

Hex 0370-03FF / Dec 880-1023

UTF-8 kengaytirilgan yunon yozuvi

Hex 1F00-1FFF / Dec 7936-8191