Arifmetik operatorlar

Arifmetik operatorlar oddiy matematik amallarni bajarish uchun ishlatiladi.

Operator	Nomi	Tavsif	Misol	Sinab ko‘ring
+	Qo‘shish	Ikki qiymatni qo‘shadi	x + y	Sinab ko‘ring »
-	Ayirish	Bir qiymatdan boshqasini ayiradi	x - y	Sinab ko‘ring »
*	Ko‘paytirish	Ikki qiymatni ko‘paytiradi	x * y	Sinab ko‘ring »
/	Bo‘lish	Bir qiymatni boshqasiga bo‘ladi	x / y	Sinab ko‘ring »
%	Bo‘lish qoldig‘i	Bo‘lishdan qolgan qoldiqni qaytaradi	x % y	Sinab ko‘ring »
++	Inkrement	O‘zgaruvchi qiymatini 1 ga oshiradi	++x	Sinab ko‘ring »
--	Dekrement	O‘zgaruvchi qiymatini 1 ga kamaytiradi	--x	Sinab ko‘ring »

Quyida bitta misolda turli arifmetik operatorlardan foydalanilgan:

Misol

int x = 10;
int y = 3;

cout << (x + y) << "\n"; // 13
cout << (x - y) << "\n"; // 7
cout << (x * y) << "\n"; // 30
cout << (x / y) << "\n"; // 3 (integer division)
cout << (x % y) << "\n"; // 1

int z = 5;
++z;
cout << z << "\n"; // 6
--z;
cout << z << "\n"; // 5

O‘zingiz sinab ko‘ring »

Eslatma: C++ tilida ikkita butun sonni bo‘lganda natija ham butun son bo‘ladi. Masalan, 10 / 3 natijasi 3 ga teng. Agar kasr natija kerak bo‘lsa, 10.0 / 3 kabi float yoki double qiymatlardan foydalaning.

Misol

int x = 10;
int y = 3;
cout << (x / y) << "\n";   // Integer division, result is 3

double a = 10.0;
double b = 3.0;
cout << (a / b) << "\n";   // Decimal division, result is 3.333...

O‘zingiz sinab ko‘ring »

Inkrement va dekrement

Qiymatni oshirish (inkrement) va kamaytirish (dekrement) dasturlashda juda keng tarqalgan, ayniqsa hisoblagichlar, sikllar va massivlar bilan ishlashda (ular haqida keyingi boblarda batafsil bilib olasiz).

++ operatori qiymatni 1 ga oshiradi, -- operatori esa qiymatni 1 ga kamaytiradi:

Misol

int x = 5;

++x; // Increment x by 1
cout << x << "\n"; // 6

O‘zingiz sinab ko‘ring »

Misol

int x = 5;

--x; // Decrement x by 1
cout << x << "\n"; // 4

O‘zingiz sinab ko‘ring »

Ba’zan bitta o‘zgaruvchini ham oshirib, ham kamaytirishingiz mumkin. Yodda tuting: agar qiymatni oshirib, keyin kamaytirsangiz, u avval bittaga ko‘tariladi, so‘ng yana bittaga tushadi — ya’ni boshlang‘ich qiymatiga qaytadi:

Misol

int x = 5;

++x; // Increment x by 1 (x becomes 6)
--x; // Decrement x by 1 (x becomes 5 again)

cout << x << "\n"; // 5

O‘zingiz sinab ko‘ring »

Hayotiy misol: odamlarni sanash

Tasavvur qiling, xonaga qancha odam kirib-chiqishini sanaydigan dastur yaratyapsiz. Kimdir kirganda hisoblagichni oshirish uchun ++ operatoridan, kimdir chiqqanda uni kamaytirish uchun esa -- operatoridan foydalanishingiz mumkin:

Misol

int peopleInRoom = 0;

// 3 people enter
peopleInRoom++;
peopleInRoom++;
peopleInRoom++;

cout << peopleInRoom << "\n"; // 3

// 1 person leaves
peopleInRoom--;

cout << peopleInRoom << "\n"; // 2

O‘zingiz sinab ko‘ring »

W3Schools Pathfinder

Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!

Ro'yxatdan o'tish Kirish