C++ sana va vaqt

Sana va vaqt

<ctime> kutubxonasi sana va vaqt bilan ishlash imkonini beradi.

Undan foydalanish uchun <ctime> sarlavha faylini import qilishingiz kerak:

#include <ctime> // Import the ctime library

Joriy sana va vaqtni ko‘rsatish

<ctime> kutubxonasida sana va vaqtni o‘lchash uchun turli funksiyalar mavjud.

time() funksiyasi joriy sana va vaqtni ifodalovchi vaqt belgisini (timestamp) beradi. Vaqt belgisi ifodalagan sana va vaqtni ko‘rsatish uchun ctime() funksiyasidan foydalanishimiz mumkin:

// Get the timestamp for the current date and time
time_t timestamp;
time(&timestamp);

// Display the date and time represented by the timestamp
cout << ctime(&timestamp);

time_t timestamp = time(NULL);

Ma’lumot tiplari

Sana va vaqtni saqlash uchun ikki xil ma’lumot tipi ishlatiladi: vaqt belgilari uchun time_t va sana-vaqt strukturalari uchun struct tm.

Vaqt belgilari vaqtning muayyan lahzasini bitta son sifatida ifodalaydi, bu kompyuterga hisob-kitoblarni bajarishni osonlashtiradi.

Sana-vaqt strukturalari — sana va vaqtning turli tarkibiy qismlarini a’zolar sifatida ifodalovchi strukturalar. Bu bizga sanalarni ko‘rsatishni osonlashtiradi. Sana-vaqt strukturalari quyidagi a’zolarga ega:

• tm_sec — daqiqa ichidagi soniyalar
• tm_min — soat ichidagi daqiqalar
• tm_hour — kun ichidagi soat (0 dan 23 gacha)
• tm_mday — oyning kuni
• tm_mon — oy (yanvardan boshlab 0 dan 11 gacha)
• tm_year — 1900-yildan beri o‘tgan yillar soni
• tm_wday — hafta kuni (yakshanbadan boshlab 0 dan 6 gacha)
• tm_yday — yilning kuni (0 dan 365 gacha, bunda 0 — 1-yanvar)
• tm_isdst — yozgi vaqt amalda bo‘lsa musbat, amalda bo‘lmasa nol, noma’lum bo‘lsa manfiy

Vaqt belgilarini yaratish

time() funksiyasi faqat joriy sana uchun vaqt belgisi yarata oladi, lekin mktime() funksiyasi yordamida istalgan sana uchun vaqt belgisi yaratishimiz mumkin.

mktime() funksiyasi sana-vaqt strukturasini vaqt belgisiga o‘giradi.

struct tm datetime;
time_t timestamp;

datetime.tm_year = 2023 - 1900; // Number of years since 1900
datetime.tm_mon = 12 - 1; // Number of months since January
datetime.tm_mday = 17;
datetime.tm_hour = 12;
datetime.tm_min = 30;
datetime.tm_sec = 1;
// Daylight Savings must be specified
// -1 uses the computer's timezone setting
datetime.tm_isdst = -1;

timestamp = mktime(&datetime);

cout << ctime(&timestamp);

Sana-vaqt strukturalarini yaratish

mktime() funksiyasi sana-vaqt strukturasining tm_wday va tm_yday a’zolarini ham to‘g‘ri qiymatlar bilan to‘ldiradi, bu esa strukturani yakunlab, yaroqli sana-vaqtni hosil qiladi. Undan, masalan, berilgan sananing hafta kunini aniqlash uchun foydalanish mumkin:

// Create the datetime structure and use mktime to fill in the missing members
struct tm datetime;
datetime.tm_year = 2023 - 1900; // Number of years since 1900
datetime.tm_mon = 12 - 1; // Number of months since January
datetime.tm_mday = 17;
datetime.tm_hour = 0; datetime.tm_min = 0; datetime.tm_sec = 0;
datetime.tm_isdst = -1;
mktime(&datetime);

string weekdays[] = {"Sunday", "Monday", "Tuesday", "Wednesday", "Thursday", "Friday", "Saturday"};

cout << "The date is on a " << weekdays[datetime.tm_wday];

localtime() va gmtime() funksiyalari vaqt belgilarini sana-vaqt strukturalariga o‘gira oladi.

localtime() funksiyasi kompyuterning vaqt mintaqasidagi vaqtni ifodalovchi strukturaga ko‘rsatkich qaytaradi.

gmtime() funksiyasi GMT vaqt mintaqasidagi vaqtni ifodalovchi strukturaga ko‘rsatkich qaytaradi.

Bu funksiyalar sana-vaqt strukturasiga ko‘rsatkich qaytaradi. Agar uning qiymati kutilmaganda o‘zgarib qolmasligiga ishonch hosil qilmoqchi bo‘lsak, ko‘rsatkichning qiymatini olish (dereference) orqali undan nusxa olishimiz kerak. Dereference haqida bilish uchun C++ ko‘rsatkich qiymatini olish (dereference) darsiga qarang.

time_t timestamp = time(&timestamp);
struct tm datetime = *localtime(&timestamp);

cout << datetime.tm_hour;

Sanalarni ko‘rsatish

Hozirgacha vaqt belgisidagi sanani ko‘rsatish uchun ctime() funksiyasidan foydalanib keldik. Sana-vaqt strukturasidagi sanalarni ko‘rsatish uchun asctime() funksiyasidan foydalanishimiz mumkin.

time_t timestamp = time(NULL);
struct tm datetime = *localtime(&timestamp);

cout << asctime(&datetime);

// Create the datetime structure and use mktime to correct mistakes
struct tm datetime;
datetime.tm_year = 2022 - 1900; // Number of years since 1900
datetime.tm_mon = 0; // 0 is January
datetime.tm_mday = 32;
datetime.tm_hour = 0; datetime.tm_min = 0; datetime.tm_sec = 0;
datetime.tm_isdst = -1;
mktime(&datetime);

cout << asctime(&datetime);

ctime() va asctime() funksiyalari sanani ko‘rsatish imkonini beradi, lekin u qanday ko‘rinishda chiqishini tanlashga imkon bermaydi.

Sana qanday ko‘rinishda chiqishini tanlash uchun strftime() funksiyasidan foydalanishimiz mumkin.

time_t timestamp = time(NULL);
struct tm datetime = *localtime(&timestamp);

char output[50];

strftime(output, 50, "%B %e, %Y", &datetime);
cout << output << "\n";

strftime(output, 50, "%I:%M:%S %p", &datetime);
cout << output << "\n";

strftime(output, 50, "%m/%d/%y", &datetime);
cout << output << "\n";

strftime(output, 50, "%a %b %e %H:%M:%S %Y", &datetime);
cout << output << "\n";

strftime() funksiyasi sanani formatlaydi va uni C uslubidagi string sifatida char massiviga yozadi. Uning to‘rtta parametri bor:

1. Birinchi parametr formatlangan sana yoziladigan char massivini ko‘rsatadi.
2. Ikkinchi parametr massivdagi mavjud joy hajmini belgilaydi.
3. Uchinchi parametr format spetsifikatorlari yordamida sana qanday formatlanishini tanlash imkonini beradi.
4. Oxirgi parametr — biz ko‘rsatmoqchi bo‘lgan sanani o‘z ichiga olgan sana-vaqt strukturasiga ko‘rsatkich.

Quyidagi jadvalda ba’zi foydali format spetsifikatorlari keltirilgan. To‘liqroq ro‘yxat uchun strftime() ma’lumotnoma sahifasiga qarang.

Vaqtni o‘lchash

Vaqt farqlarini o‘lchash uchun ikki xil funksiyadan foydalanish mumkin.

difftime() funksiyasi ikki xil vaqt belgisi orasida o‘tgan soniyalar sonini o‘lchaydi. Bu sanalar orasidagi vaqt farqini o‘lchashda foydali.

time_t now;
time_t nextyear;
struct tm datetime;

now = time(NULL);
datetime = *localtime(&now);
datetime.tm_year = datetime.tm_year + 1;
datetime.tm_mon = 0;
datetime.tm_mday = 1;
datetime.tm_hour = 0; datetime.tm_min = 0; datetime.tm_sec = 0;
datetime.tm_isdst = -1;
nextyear = mktime(&datetime);

int diff = difftime(nextyear, now);

cout << diff << " seconds until next year";

clock() funksiyasi dastur ishlayotgan paytda qisqa vaqt oraliqlarini o‘lchash uchun foydali. U difftime() funksiyasiga qaraganda aniqroq.

clock funksiyasining har bir chaqiruvi "clock"larda (kutubxona qanday amalga oshirilganiga bog‘liq bo‘lgan vaqt birligi) o‘lchanadigan, clock_t ma’lumot tipiga ega maxsus turdagi vaqt belgisini qaytaradi. Vaqt farqini o‘lchash uchun ikki xil vaqt lahzasida vaqt belgisini saqlang va keyin birini ikkinchisidan ayiring. Vaqt farqi "clock"larda o‘lchanadi, lekin uni CLOCKS_PER_SEC konstantasiga bo‘lish orqali soniyalarga o‘girishingiz mumkin.

clock_t before = clock();
int k = 0;
for(int i = 0; i < 100000; i++) {
  k += i;
}
clock_t duration = clock() - before;
cout << "Duration: " << (float)duration / CLOCKS_PER_SEC << " seconds";

<ctime> bo‘yicha to‘liq ma’lumotnoma

<ctime> funksiyalarining to‘liq ro‘yxati uchun C++ ctime ma’lumotnomamizga o‘ting.