Java If...Else shartlari

Java shartlari va if operatorlari

Shartlar va if operatorlari dasturingiz oqimini boshqarish imkonini beradi — qaysi kod bajarilishini va qaysi kod o‘tkazib yuborilishini hal qiladi.

Buni hayotdagi holatga o‘xshatish mumkin: Agar yomg‘ir yog‘sa, soyabon oling. Aks holda hech narsa qilmang.

Har bir if operatoriga natijasi true yoki false bo‘ladigan shart kerak.

Bu shuni anglatadiki, if operatorlari boolean qiymatlar bilan uzviy bog‘liq holda ishlaydi:

boolean isRaining = true;

if (isRaining) {
  System.out.println("Bring an umbrella!");
}

Ko‘pincha shartlar quyidagi kabi taqqoslash operatorlari yordamida tuziladi:

• Kichik: a < b
• Kichik yoki teng: a <= b
• Katta: a > b
• Katta yoki teng: a >= b
• Teng: a == b
• Teng emas: a != b

Bu shartlardan turli qarorlar uchun turli amallarni bajarishda foydalanishingiz mumkin.

Java tilida quyidagi shart operatorlari mavjud:

• Berilgan shart rost bo‘lsa, bajariladigan kod blokini belgilash uchun if’dan foydalaning
• Xuddi shu shart yolg‘on bo‘lsa, bajariladigan kod blokini belgilash uchun else’dan foydalaning
• Birinchi shart yolg‘on bo‘lsa, tekshiriladigan yangi shartni belgilash uchun else if’dan foydalaning
• Bajariladigan ko‘plab muqobil kod bloklarini belgilash uchun switch’dan foydalaning

if operatori

if operatori shart true bo‘lganda bajariladigan kod blokini belgilaydi:

if (condition) {
  // block of code to be executed if the condition is true
}

Quyidagi misolda 20 soni 18 dan kattami yoki yo‘qligini bilish uchun ikki qiymatni tekshiramiz. Agar shart true bo‘lsa, biror matn chiqaramiz:

if (20 > 18) {
  System.out.println("20 is greater than 18");
}

O‘zgaruvchilarni ham taqqoslashingiz mumkin:

int x = 20;
int y = 18;
if (x > y) {
  System.out.println("x is greater than y");
}

Misol izohi

Yuqoridagi misolda x ning y dan kattaligini (> operatori yordamida) tekshirish uchun x va y nomli ikki o‘zgaruvchidan foydalanamiz. x 20 ga, y esa 18 ga teng va 20 ning 18 dan kattaligini bilganimiz uchun ekranga "x is greater than y" matnini chiqaramiz.

Taqqoslash ko‘pincha == operatori yordamida ikki qiymatning tengligini tekshirish uchun ham ishlatiladi:

int x = 20;
int y = 20;
if (x == y) {
  System.out.println("x is equal to y");
}

Bu yerda x == y sharti rost, chunki x ham, y ham 20 ga teng, shuning uchun "x is equal to y" xabari chiqariladi.

Boolean o‘zgaruvchilardan foydalanish

Boolean o‘zgaruvchilarni if operatorida bevosita tekshirishingiz ham mumkin:

boolean isLightOn = true;

if (isLightOn) {
  System.out.println("The light is on.");
}

Eslatma: if (isLightOn) deb yozish if (isLightOn == true) deb yozish bilan bir xil, lekin qisqaroq va o‘qish osonroq.

Quyida kod bloki bajarilmaganda ham dastur ishlashda davom etishini ko‘rish uchun xuddi shu misol false qiymati bilan keltirilgan:

boolean isLightOn = false;

if (isLightOn) {
  System.out.println("The light is on.");  // This will not be printed
}

System.out.println("This line runs no matter what, because it is outside the if statement.");

Figurali qavslarsiz if

Agar if operatorida faqat bitta kod qatori bo‘lsa, uni figurali qavslar { } ishlatmasdan yozishingiz mumkin:

if (20 > 18)
  System.out.println("20 is greater than 18");

Yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan muammo

Figurali qavslar bo‘lmasa, if’dan keyingi faqat birinchi qator unga tegishli bo‘ladi. Qolgan qatorlar har qanday holatda bajariladi, bu esa kutilmagan natijalarga olib kelishi mumkin:

int x = 20;
int y = 18;

if (x > y)
  System.out.println("x is greater than y");  // Belongs to if
  System.out.println("This line runs no matter what (not part of the if statement)");

// Output:
// x is greater than y
// This line runs no matter what (not part of the if statement)

Xavfsiz usul

Xatolarga yo‘l qo‘ymaslik uchun har doim figurali qavslardan { } foydalaning. Shunda qaysi qatorlar if operatoriga tegishli ekani aniq ko‘rinadi:

int x = 20;
int y = 18;

if (x > y) {
  System.out.println("x is greater than y");
  System.out.println("Both lines are part of the if");
}

// Some code outside if
System.out.println("I am outside if, not part of if!");

Keyingi boblarda else (shart yolg‘on bo‘lganda), else if (bir nechta shartni tekshirish uchun) va switch (ko‘plab mumkin bo‘lgan qiymatlarni qayta ishlash uchun) bilan ishlashni ham o‘rganasiz.