Pul topishga qaratilgan tahdidlar

---

Asosiy maqsad — pul

Tashkilotlar tez-tez duch keladigan bir nechta asosiy tahdidlar mavjud:

• To‘lov talab qiluvchi dasturlar (ransomware): fayllar va tizimlar hujumchilarning kalitlari bilan shifrlanadi va ular ma’lumotlaringizni qaytarish uchun pul to‘lashingizni talab qiladi.
• Kriptovalyuta maynerlari: tizimlaringizga sezilmaydigan kriptovalyuta qazib olish (mayning) vositasi yuqtiriladi. Bu vosita hujumchilar uchun kriptovalyutada pul topishga urinib, protsessor (CPU) quvvatidan foydalanadi.
• BEC ("Business Email Compromise" — korporativ elektron pochtani buzish). Foydalanuvchilarning hisoblari turli usullar bilan buziladi va ularning elektron pochtalari egallab olinadi. Elektron pochtani egallab olish orqali hujumchilar yozishmalarni, masalan, hisob-fakturani tutib olishi va to‘lovlarni boshqa banklar va hisoblarga yo‘naltirishga urinishi mumkin.

Kiberjinoyatchilar uchun pul topishning ko‘plab yo‘llari mavjud va bu odamlarni hamda ularning qiziqishini o‘ziga tortadi.

---

Qiymat va kuch

IT bilan bog‘liq ko‘p narsalarda qiymat va kuch mujassam, masalan:

• O‘tkazish qobiliyatidan (bandwidth) korxonalarni DDOS ("Distributed Denial of Service" — taqsimlangan xizmat ko‘rsatishni rad etish) hujumlari bilan nishonga olib, ularga bosim o‘tkazish uchun foydalanish mumkin.
• Buzilgan tizimlarda pulga teng qimmatli maxfiy ma’lumotlar bo‘lishi mumkin, masalan, korxonaning tijorat siri bo‘lgan ma’lumotlar, onlayn o‘yin aktivlari, maxfiy fotosuratlar va tasvirlar.
• Hujumchilar brauzerlarga o‘rnashib olib, onlayn-bankingdan foydalanishni egallab olishga urinishi mumkin.

Jinoyatchilarning kiber sohada katta miqdorda pul topish imkoniyati tobora ko‘proq jinoiy guruhlar va boshqa fursatparastlarni bu ishga jalb qiladi va hayotimizni ancha qiyinlashtiradi.

---

Pul uchun tahdid qilish

Kiberjinoyatchilar pul topish uchun amalga oshiradigan yana bir keng tarqalgan hujum — tovlamachilik, ya’ni odam haqida qo‘lga kiritilgan ma’lumotlar asosida uni garovdagidek ushlab turish va tovlamachilikdan qutulish evaziga pul to‘lashga majburlashga urinish. Quyidagi keng tarqalgan ssenariyni ko‘rib chiqing:

• Kimdir internetda biror kishi bilan tanishadi, biroq u aslida qurbonni aldashga urinayotgan firibgar bo‘ladi.
• Ular qiziqarli suhbatlar quradi va go‘yo darhol bir-birlari bilan chuqur yaqinlik o‘rnatgandek tuyuladi.
• Ular hatto video orqali suhbatlashishi ham mumkin, biroq firibgar, masalan, oldindan yozib olingan videodan foydalanadi yoki mikrofoni yoxud veb-kamerasini yoqa olmasligi uchun shunchaki bahona topadi.
• Bir narsa ikkinchisiga ulanib, munosabatlar jinsiy tus olishi mumkin. Firibgar qurbonni o‘zining shaxsiy suratlari va yozuvlarini, ehtimol, uyatli holatlarda tushirilganlarini berishga ko‘ndirishga harakat qiladi.
• Firibgar bu materiallarni qo‘lga kiritgach, ehtimol, hatto shunga o‘xshash holatdagi begunoh odamlarning soxta suratlarini ham javoban yuborib, tovlamachilikni boshlaydi.
• Endi firibgar obro‘ni to‘kuvchi materiallarni oila a’zolari, hamkasblar va boshqalarga tarqatish bilan tahdid qilishi va firibgarning hisobiga ma’lum miqdorda pul o‘tkazilsa, materiallarni o‘chirib yuborishni taklif qilishi mumkin.

Bunday voqealar umuman kam uchramaydi va Internetdan u bilan bog‘liq xavflarni bilmasdan foydalanadigan qurbonlar hisobiga jinoyatchilar foyda ko‘rishi uchun son-sanoqsiz turli ssenariylar va imkoniyatlar mavjud.

---

---