C bilan ishlashni boshlash

W3Schools’da hech narsa o‘rnatmasdan C tilini o‘rganishni boshlashingiz mumkin.

Onlayn C muharririmiz to‘g‘ridan-to‘g‘ri brauzeringizda ishlaydi va kodni ham, natijani ham ko‘rsatadi:

Kod:

#include <stdio.h> int main() { printf("Hello World!"); return 0; }

Natija:


  Hello World!

O‘zingiz sinab ko‘ring »

Bu muharrir butun darslik davomida C tilining turli jihatlarini namoyish qilish uchun ishlatiladi.

C tilini o‘rnatish

Agar C dasturlarini o‘z kompyuteringizda ishga tushirmoqchi bo‘lsangiz, sizga ikki narsa kerak bo‘ladi:

C kodini yozish uchun matn muharriri
C kodini kompyuter ishga tushira oladigan dasturga aylantiruvchi kompilyator

Kompilyator C kodingizni o‘qiydi va uni mashina kodiga o‘giradi.

Ko‘plab muharrirlar va kompilyatorlar mavjud. Ishni osonlashtirish uchun ko‘pchilik ikkalasini ham o‘z ichiga olgan IDE’dan foydalanadi.

IDE o‘rnatish

IDE (Integrated Development Environment — integrallashgan ishlab chiqish muhiti) kod yozish, uni kompilyatsiya qilish va ishga tushirishga yordam beradigan dasturdir.

Mashhur IDE’lar qatoriga Code::Blocks, Eclipse va Visual Studio kiradi. Bular kodingizdagi xatolarni topishga ham yordam beradigan bepul vositalardir.

Eslatma: Vebga asoslangan IDE’lar ham ishlashi mumkin, biroq ularning imkoniyatlari ko‘pincha cheklangan bo‘ladi.

Ushbu darslikda biz Code::Blocks muhitidan foydalanamiz — bu yangi boshlovchilar uchun yaxshi va oddiy tanlov.

Code::Blocks’ni https://www.codeblocks.org saytidan yuklab olishingiz mumkin. Muharrirni ham, kompilyatorni ham o‘z ichiga olgan mingw-setup.exe faylini tanlang.

C bilan tezkor boshlash

Keling, birinchi C faylimizni yaratamiz.

Codeblocks’ni oching va File > New > Empty File bo‘limiga o‘ting.

Quyidagi C kodini yozing va faylni myfirstprogram.c nomi bilan saqlang (File > Save File as):

myfirstprogram.c

#include <stdio.h> int main() { printf("Hello World!"); return 0; }

Eslatma: C manba fayllari har doim .c kengaytmasi bilan tugaydi.

Agar yuqoridagi kodni tushunmasangiz, xavotir olmang — keyingi boblarda uni batafsil ko‘rib chiqamiz. Hozircha kodni qanday ishga tushirishga e’tibor qarating.

Codeblocks’da u quyidagicha ko‘rinishi kerak:

So‘ngra dasturni ishga tushirish (bajarish) uchun Build > Build and Run bo‘limiga o‘ting. Natija taxminan quyidagicha bo‘ladi:


  Hello World!
Process returned 0 (0x0) execution time : 0.011 s
Press any 
  key to continue.

Agar yuqoridagi xabarni ko‘rsangiz, muhitingiz to‘g‘ri sozlangan.

Tabriklaymiz! Siz birinchi C dasturingizni yozdingiz va ishga tushirdingiz.

Hozir nima sodir bo‘ldi? Siz C kodini yozdingiz, kompilyator uni dasturga aylantirdi, kompyuter esa uni ishga tushirdi. Bu — butun darslik davomida foydalanadigan asosiy ish jarayoningiz.

W3Schools Pathfinder

Yutuqlaringizni kuzating – bu bepul!

Ro'yxatdan o'tish Kirish